အဲဒါ ျပီးသြားျပီ
အမွန္ ေကာလဟာလ√

“အကယ္၍ ရိွတဲ့ လူဦးေရ၏ လံုေလာက္တဲ့ အခ်ဳိးအစားသည္ ခုခံအားရသြားျပီဆိုမွသာ အဲသည့္ ဗိုင္းရပ္စ္ ကူးစက္မႈတန္႔သြားပါလိမ့္မည္။” The Lancet Infectious Disease ၏ အယ္ဒီတာျဖစ္သူ ေဒါက္တာ ဂြၽန္ မက္ကိုနယ္က ေျပာသည္။ “သို႔ေသာ္ လာမည့္ႏွစ္ေတြမွာ ခုခံအားမရေသးသည့္ သူေတြကို ကူးစက္ျပီး အဲသည့္ဗိုင္းရပ္စ္ျပန္ေပၚလာပါလိမ့္မည္။”

ရိုးရိုးတုပ္ေကြးက ပိုေသေစႏိုင္သည္
အမွန္√  ေကာလဟာလ
အင္တာနက္တြင္ သည္ႏွစ္၏ အၾကီးမားဆံုး က်န္းမာေရးျပႆနာႏွင့္ ပတ္သက္ျပီး အယူအဆအမွားေတြႏွင့္ ျပန္႔ႏွံ႕ေနခဲ့သည္။ မွားပါသည္၊ အခုထိ အဲသည့္ဗိုင္းရပ္စ္သည္ ရိုးရိုးတုပ္ေကြးထက္ ပိုမေသေစႏိုင္ပါ။ “ရာသီဥတုအလိုက္ျဖစ္သည့္ သာမန္တုပ္ေကြး (Seasonal Flu) သည္ အေယာက္တစ္ေထာင္မွာ သံုးေယာက္ သို႔မဟုတ္ ေလးေယာက္ ေသႏႈန္းရိွျပီး ကမၻာ႔လူတုပ္ေကြးသည္ အေယာက္ တစ္ေသာင္းမွာ ႏွစ္ေယာက္၀န္းက်င္သာ ေသႏႈန္းရိွပါသည္။” the World influenza Centre in London မွ ေအလန္ ေဟးက ဆိုပါသည္။ ကူးစက္မႈကို ကာကြယ္ဖို႔ လက္ေတြကို သတိထားပါ။ “တုပ္ေကြးသည္ လက္ေတြမွတဆင့္ ႏွာေခါင္းထဲက နံရံမ်ား မ်က္လံုးထဲက မ်က္ရည္မ်ားကို ထိမိျခင္းျဖင့္ ကူးစက္သည္။” infection control specialist at Glamorgan University ေဂးလ္ လူဆာဒီက ဆိုသည္။ သာမန္လူတစ္ေယာက္သည္ တစ္မိနစ္မွာ ေလးၾကိမ္ေလာက္ ႏွာေခါင္းႏိႈက္သည္၊ မ်က္လံုးပြတ္တတ္သည္။ ဤကဲ့သို႔ ထိမိ၍ ဗိုင္းရပ္စ္သည္သင့္လက္ေပၚမွာ ရိွလွ်င္ Stockholm University research အရ ဗိုင္းရပ္စ္ကူးစက္ရန္အတြက္ ၈၃ ရာခုိင္ႏႈန္း အခြင့္အေရးျဖစ္သည္။ သူတို႔ ေတြ႕ရိွသည္မွာ တစ္ရႈးသံုးျခင္းသည္ ကူးစက္မႈ အႏၲရာယ္ကို ၅% ခ်ႏိုင္သည္။ ျပီးလွ်င္ သံုးျပီး တစ္ရႈးေတြ ကိုယ့္အိတ္ေထာင္ထဲ ထည့္မထားပါႏွင့္။

ကာကြယ္ေဆး ထိုးလွ်င္ ဖ်ားတတ္သည္
အမွန္ ေကာလဟာလ√

H1N1 သည္ စိတ္တိုစရာေကာင္းေလာက္ေအာင္ ေနရာတကာ ၾကီးစိုးလာေသာေၾကာင့္ ကြၽႏ္ူပ္တို႔၏အာရံုသည္ ကာကြယ္ေဆးေပၚ ေရာက္လာသည္။ ထိုးဖို႔ ပထမအုပ္စုသည္ ကိုယ္၀န္ေဆာင္မိခင္မ်ားႏွင့္ အထိေတြ႔ဆံုးက်န္းမာေရး၀န္ထမ္းမ်ားျဖစ္ေသာ္လည္း သင့္အလွည့္ေရာက္လွ်င္ ဖ်ားနာမွာကို စိတ္ပူမေနပါႏွင့္။ “ကာကြယ္ေဆးသည္ ခုခံအားတက္ေအာင္ အဲသည့္ဗိုင္းရပ္စ္ႏွင့္ ျပန္ထည့္ေပးျခင္းမ်ဳိးမဟုတ္။” မက္ေကာ္နယ္က ေျပာသည္။ “ငွင္းသည္  ဖ်ားနာမႈမရိွဘဲ သဘာ၀ခုခံအားကို ထုတ္ေပးမည့္ ဗိုင္းရပ္စ္ ပရိုတိန္းတစ္ခုသာျဖစ္သည္။” ဤသည္မွာ တကယ့္ သတင္းေကာင္းၾကီးျဖစ္သည္။ သို႔ေသာ္ ကြၽန္ေတာ္တို႔မွာ အဲသည့္ ကာကြယ္ေဆးအတြက္ ေစာင့္ေမွ်ာ္ေနရဦးမည္။

သင္ႏွစ္ခါ မိႏိုင္သည္
အမွန္√ ေကာလဟာလ

အကယ္၍ အခ်ိန္ၾကာလာလွ်င္ ဗိုင္းရပ္စ္သည္ ဇီ၀ေျပာင္းလဲမႈျဖစ္ျပိး ေနာက္တစ္ၾကိမ္ထပ္ကူးစက္ဖို႔ ျဖစ္ႏိုင္သည္။ “သင့္ခႏၶာကိုယ္သည္ ပထမကူးစက္ရာမွ ခုခံအားဖြံ႕ျဖိဳးခဲ့မည္ ျဖစ္ေသာ္လည္း အဲသည့္ခုခံအားသည္ ဗိုင္းရပ္စ္ဇီ၀ေျပာင္းလဲသြားပါက ဘာမွ မတတ္ႏိုင္ပါ။”Nottingham University’s Institute for Science and Society ဒါရိုက္တာျဖစ္သူ ေရာဘတ္ ဒင္း၀လ္က ဆိုသည္။ The Royal College of GPsကလည္း ဇီ၀ေျပာင္းလဲမႈေၾကာင့္ ဗိုင္းရပ္စ္သည္ ေနာက္ထပ္ ငါးဆေလာက္ ပိုျပင္းထန္လာလိမ့္မည္ဟု သတိေပးသည္။ ထို႔ေၾကာင့္ ကြၽန္ေတာ္တို႔ လက္ေဆးကန္ေတြကို ေသခ်ာျပင္ဆင္ထားၾကစို႔။ “စီးေနသည့္ ေရေအာက္မွာ လက္ေဆးျခင္းသည္ ဗိုင္းရပ္စ္ကို ဖယ္ရွားပစ္လိမ့္မည္။” the Tadworth Medical Centre မွ ေဒါက္တာ ပီတာ စေတာ့တ္က ေျပာသည္။ “သို႔ေသာ္ လက္ေကာက္၀တ္ေတြကို သတိထားပါ။ ငွင္းသည္ ဗိုင္းရပ္စ္အရိွႏိုင္ဆံုးေနရာျဖစ္သည္။ ျပီးေတာ့ ဗိုင္းရပ္စ္ေတြ အဲသည့္အေပၚသြားမစုမိေအာင္လည္း ေသခ်ာအေျခာက္ခံပါ။”

ကမၻာ႔အၾကမ္းဖက္၀ါဒထက္ တုပ္ေကြး ကမၻာ႔အႏွံ႔ျပန္႔ႏွ႔ံျခင္းသည္ ပိုျပီး ဒုကၡေပးမည့္ ဟန္ျဖစ္သည္
အမွန္√ ေကာလဟာလ

အိုဆာမာႏွင့္ ထိပ္ဆံုးမွာ ရိွလိမ့္မည္ဟု သင္ထင္ခဲ့မည္မဟုတ္။ သို႔ေသာ္ ၂၀၀၄ မွာ ကမၻာအႏွံ႔ျပန္႔ခဲ့ဖူးသည့္ တုပ္ေကြးေၾကာင့္ အစီအစဥ္ေတြ၊ စီမံကိန္းေတြ အဲသည့္ကတည္းက ၾကိဳဆြဲထား၊ ကာကြယ္ထားျပီးျဖစ္ခဲ့သည္။ “အဲသည့္တုန္းက ဒုကၡသည္ အၾကမ္းဖက္တိုက္ခိုက္ခံရသည္ထက္ ဆိုးခဲ့သည္။” ဒင္း၀လ္က ေျပာသည္။  “အဲသည္တုန္းက လူေပါင္း ၇၅၀၀၀၀ ေသဆံုးသည္ကို ကိုင္တြယ္ႏိုင္ခဲ့ေသာ စနစ္သည္ ယခု ၂၀၀၀၀၀ ဦးေလာက္ကိုေတာ့ ထိန္းခ်ဳပ္ကာကြယ္ႏိုင္ျပီျဖစ္သည္။” ပရိုတိန္းမ်ားမ်ားစားဖို႔သာ အသင့္ျပင္ထားပါ။ “အကယ္၍ လံုလံုေလာက္ေလာက္စားမထားဘူးဆိုလွ်င္ သင္သည္ တုပ္ေကြးကို ခုခံတိုက္ခိုက္ဖို႔ ေသြးျဖဴဥ နည္းနည္းသာထုတ္ႏုိင္ပါလိမ့္မည္။” ဟု University of California မွ သိပၸံပညာရွင္ ေဒါက္တာ ခ်ားလ္စ္ စတီဖင္စင္က ဆိုထားသည္။ သူသည္ ခုခံအားလံုလံုေလာက္ေလာက္ အရန္သင့္ျဖစ္ေအာင္ ကိုယ့္ခႏၶာကိုယ္ အေလးခ်ိန္၏ တစ္ ကီလိုဂရမ္ကို ပရိုတိန္း ၀.၈-၁ ဂရမ္ေလာက္စားပါဟု အၾကံေပးခဲ့သည္။

အသက္ၾကီး ပုဂၢိဳလ္မ်ားကို ပိုကူးစက္ႏိုင္သည္
အမွန္ ေကာလဟာလ√

“အသက္ ၆၀ ေက်ာ္လွ်င္ ထိခိုက္လြယ္ပါတယ္။ ဒါေပမယ့္ သူတို႔ဟာ ၁၉၅၇ က H1N1 ပ်ံ႕ႏွံ႕တုန္းက ထိေတြ႔မိ၍ ခုခံအား တခ်ဳိ႔ရထားျပီးျဖစ္တယ္။” ေဟးက ေျပာသည္။ တကယ္စိုးရိမ္ရမွာက ကေလးေတြျဖစ္သည္။ ငါးႏွစ္ေအာက္ကေလးမ်ားသည္ အကူးစက္ခံရဆံုးအုပ္စုျဖစ္သည္။ အဘယ္ေၾကာင့္ဆိုေသာ္ သူတို႔၏ ခုခံအားစနစ္သည္ ေကာင္းေကာင္းမဖံြ႕ျဖိဳးေသးပါ။ ေနာက္ျပီး သူတို႔သည္ လက္ေကာင္းေကာင္းေဆးဖို႔လည္း အေလးထားဆံုးမဟုတ္ၾကပါ။ “အကယ္၍ သင္ဟာမိဘတစ္ေယာက္ဆိုလွ်င္ လက္ႏွင့္ထိေတြ႔ရမည့္ ေနရာအားလံုးကို သတိ၀ီရိယထားကာ သန္႔သန္႔ရွင္းရွင္း ထား၊ ေရာဂါပိုးသတ္ထားရပါမယ္။” ဟု ေဂလီ လူဆာဒီက ဆိုသည္။ အထူးသျဖင့္ ၀ီ(Wii) ဗီဒီယို ဂိမ္း။ University of Southern California မွ သုေတသနတစ္ခုတြင္ ဗီဒီယိုဂိမ္း လက္ကိုင္မ်ားသည္ တံခါးလက္ကိုင္မ်ားႏွင့္ ဖုန္းလက္ကိုင္မ်ားျပီးလွ်င္ တတိယ အမ်ားဆံုးဗိုင္းရပ္စ္ကို သယ္ေဆာင္ထားသည္ဟု ေတြ႔ရိွရသည္။ စူပါမာရီယိုကို အခု နည္းနည္းေရွာင္ထားလိုက္ပါဦး။

ေနာက္တစ္ၾကိမ္ ေပၚလာလွ်င္ သည္ထက္ပိုဆိုးႏိုင္ပါသည္။
အမွန္√ ေကာလဟာလ

ကမၻာ႔အႏွံ႔ ျပန္႔ႏွ႔ံသြားျခင္းသည္ ၾကိဳတင္ခန္႔မွန္း၍ မရႏိုင္ပါ။ ေရွာင္လႊဲလို႔လည္း မရႏိုင္ပါ။ “ကမၻာအႏွ႔ံျပန္႔ႏွံ႔ျခင္း (pandemic) သည္ ဘတ္စကားမ်ားႏွင့္ တူသည္။ ေနာက္တစ္စီး ဘယ္အခ်ိန္လာမယ္ဆိုတာ သင္မသိႏိုင္သလို ဘယ္ေလာက္ဆိုးတဲ႔ ဘတ္စ္ျဖစ္မလဲဆိုတာလဲ မခန္႔မွန္းႏိုင္ပါ။” ဒင္း၀လ္က ေျပာသည္။ “၂၁ရာစု၏ အေစာပိုင္း ကမၻာအႏွံ႔ျပန္႔ႏွံ႕မႈမ်ားသည္ အခုထိ ေတာ္ေတာ္ ေပ်ာ့ေန၍ ကြၽန္ေတာ္တို႔ မယံုၾကည္ႏိုင္ေလာက္ေအာင္ ကံေကာင္းေနပါသည္။” ကူးစက္သြားေသာ္လည္း ကမၻာ႔လူတုပ္ေကြးသည္ လူသန္းခ်ီသတ္ႏိုင္သည့္ အမ်ဳိးအစားတစ္မ်ဳိးသို႔ ဇီ၀သေႏၶေျပာင္းလဲမသြားခဲ့ပါ။ “သို႔ေသာ္ ေၾကာက္စရာ အေကာင္းဆံုးတစ္ခုမွာ ကမၻာ႔လူတုပ္ေကြးသည္ ပိုျပင္းထန္သည့္ ၾကက္ငွက္တုပ္ေကြးႏွင့္ မ်ဳိးရိုးဗီဇခ်င္းေရာေထြးသြားမွာကိုပင္ျဖစ္၏။” James Cook University, Australia မွ pandemic expert ေဒါက္တာ ဂေရဟမ္ ဘာဂရတ္စ္က ေျပာသည္။ “အဲဒါသည္ ပိုကူးစက္လြယ္ပါလိမ့္မည္။ ေနာက္ျပီး ဒုတိယအဆင့္ေရာက္လွ်င္ ကုသေနစဥ္ ေရာဂါအသစ္ေတြလည္း ပိုမိုမ်ားျပားထပ္တိုးလာပါလိမ့္မည္။ အားလံုး ဖရိုဖရဲေတြျဖစ္ကုန္ပါလိမ့္မည္။”  တုပ္ေကြး၏ ၾကီးက်ယ္ေသာ ၀ိပါက္သည္ ဆပ္ျပာႏွင့္ ေရျဖစ္သည္။ သို႔ေသာ္ သင္အျပင္ထြက္မည္ဆိုလွ်င္လည္း အရက္ပ်ံေဆာင္သြားပါ။ “အရက္ပ်ံသည္ ခ်က္ခ်င္းေတာ့ မထိေရာက္ပါ။ ဗိုင္းရပ္စ္ကို သတ္ဖို႔ တစ္မိနစ္ေလာက္ေတာ့ အခ်ိန္ေပးပါ။” လူဆာဒီက ဆိုသည္။ ေခါင္းဖီးဖို႔ေတာ့ အခ်ိန္မ်ားမ်ားေပးထားရေတာ့မည္။

ေလေၾကာင္းခရီးသြားျခင္းသည္ ပိုကူးစက္ႏိုင္သည္။
အမွန္ ေကာလဟာလ√

ေလယာဥ္ပ်ံမ်ားသည္ တုပ္ေကြးႏွင့္ပတ္သက္လာလွ်င္ ေၾကာက္စရာမရိွပါ။ “ေလယာဥ္ထဲမွာ တစ္ခုခုမေကာင္းတာရိွလွ်င္ အဲဒါသည္ တစ္တန္းထဲမွာသာ ရိွလိမ့္မည္။ စြမ္းအားျမင့္ ေလစစ္ထားမႈေၾကာင့္ ကူးစက္တာကို အေတာ္ကို ေလ်ာ့နည္းေစသည္။” the Aerospace Medical Association မွ ဒါရိုက္တာျဖစ္သူ ေဒါက္တာ ရူဆယ္ ေရးမန္းက ဆိုသည္။World Health Organisation (WHO) သုေတသနအရ သင္သည္ ေလထဲမွာထက္ အခန္းထဲမွာ ရိွလွ်င္ ဗိုင္းရပ္စ္ကို မိဖို႔ အခြင့္အေရး သံုးဆပိုမ်ားသည္။

သတိေပး ႏိႈးေဆာ္သည့္ အဆင့္သည္ ေသဆံုးမႈ ကပ္ဆိုက္တာေတြ မ်ားလြန္းလာျပီဆိုတာ ျပေနျခင္းျဖစ္သည္
အမွန္ ေကာလဟာလ√

အဆင့္ေျခာက္ – ကမၻာ႔အႏွံ႕ အျပန္႔ႏွံ႔ဆံုးျဖစ္ေနျပီဆိုေသာ အဆင့္သို႔ ေရာက္ျပီဟု ေၾကျငာေသာအခါ သင္ဘယ္မွာ ရိွေနလဲ မွတ္မိပါသလား? WHO မွ ေၾကျငာေသာ သတိေပးႏိႈးေဆာ္ခ်က္အဆင့္မ်ားကို တုပ္ေကြးက ဘယ္ေလာက္ထိ ေသေစႏိုင္သည္ဟု တိုင္းတာခ်က္မ်ားအျဖစ္ တလဲြ မွတ္ယူေနၾကသည္။  “Pandemic ဆိုသည္မွာ က်န္းမာေရး ေျပာဆိုခြင့္ရိွသူမ်ားအတြက္ ‘ဒါႏွင့္ပတ္သက္ျပီး အမ်ားအျပားရိွေနျပီ’ ဟု ဆိုလိုျခင္းသာျဖစ္သည္။” ဒင္း၀လ္က ေျပာသည္။ “ဘယ္ေလာက္ အႏၲရာယ္ရိွေနျပီဆိုတာႏွင့္ ဘာမွ် မဆိုင္ပါ။” ငွင္းသတိေပးခ်က္မ်ားသည္ သင္ကူးစက္ခံရဖို႔ အခြင့္အေရးႏွင့္ ပတ္သက္ျပီး စိုးရိမ္ဖို႔သာျဖစ္သည္။ ေနာက္လာမည့္ ပ်ံ႕ႏွံ႕မႈမ်ားတြင္ အဆင့္ ၅ ဆိုသည္မွာ ဗိုင္းရပ္စ္ကို ဒုကၡေပးမည့္ အရာအျဖစ္မွတ္ယူျပီး အျပင္းအထန္ ႏိွမ္ႏွင္းၾကဖို႔ ဆိုလိုျခင္းျဖစ္သည္ဟု မွတ္ယူထားရန္ျဖစ္သည္။ အဆင့္ ၅ ဆိုသည္မွာ လူေတြၾကားမွာ လြယ္လြယ္ကူကူ ျပန္႔ႏွံ႔ေနျပီဟုဆိုလိုျခင္းျဖစ္ျပီး တစ္ကမၻာလံုးပ်ံ႔ႏွံ႔အံ႔ဆဲဆဲ ျဖစ္ေတာ့မည့္ သတင္းပို႔ခ်က္ တစ္ခုျဖစ္သည္။ သို႔မွသာ သင့္အိမ္က ေရတိုင္ကီထဲ ေရအျပည့္ထည့္ထားႏိုင္မည္ျဖစ္သည္။

၂၀၀၉ ဒီဇင္ဘာထုတ္ Men’s Health မဂၢဇင္းမွ ေကာက္ႏုတ္ထားျခင္းျဖစ္သည္။
ကမၻာ႔လူတုပ္ေကြးကို ေခ်ဖ်က္ႏိုင္မည့္ အစားအစာမ်ားကို www.menshealth.co.uk/flufoods တြင္ၾကည့္ပါ။
ႊ့

No related posts.